Hasłem przewodnim Europejskich Dni Dziedzictwa (EDD) w 2026 roku jest Przyszłość przeszłości. DZIEDZICTWO W ZAGROŻENIU.

Muzeum Mikołaja Kopernika zaprasza na wydarzenie poświęcone zagrożonemu dziedzictwu Warmii, odbywające się pod hasłem Między ziemią a niebem. Warmia i jej zagrożona przeszłość.

19.09.2026 (sobota)

Dział Historii Medycyny (Szpital Św. Ducha, ul. Stara 6, Frombork)

11.00-12.00 Ginące dziedzictwo Warmii. Piece kaflowe i kafle w świetle zbiorów w Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku.
wystąpienie Weroniki Wojnowskiej (Dział Sztuki i Rzemiosła MMK) i Jagody Semków (Dział Dokumentacji MMK)

Historia pieców kaflowych w regionie Warmii i Mazur liczy już ponad 600 lat. Przez wieki zyskały one popularność, jako uniwersalne urządzenie grzewcze. Dziś brak jest świadomości, że stanowią one unikalne dziedzictwo, charakterystyczne dla Europy Środkowo-Wschodniej. Podczas wykładu zaprezentowane zostaną przykłady XIX i XX wiecznych kafli piecowych przekazane przez Towarzystwo Miłośników Pieców Kaflowych oraz państwa Marii i Leszka Kowalskich.

12.00-12.30 Dawne fromborskie cmentarze – dziedzictwo w zagrożeniu.
wystąpienie Zorjany Polenik (Dział Dokumentacji MMK)

Frombork, jako miasto o bogatej historii, stanowi ważny punkt na kulturowej i religijnej mapie Warmii. Tutejsze cmentarze są świadectwem zmian, jakie zachodziły tu na przestrzeni wieków, a jednocześnie elementami ginącego dziedzictwa. Wystąpienie przybliży historię lokalnych cmentarzy oraz Lapidarium w ogrodzie przy Szpitalu św. Ducha. Powstało ono, by chronić zabytki sztuki sepulkralnej Warmii. Jego ważnym elementem jest fontanna z lat 80. XX w., wzniesiona z fragmentów dawnych nagrobków.

12.30-13.00 Patrzenie w gwiazdy – spojrzenie w przeszłość. Mapa nieba jako dziedzictwo historyczne.
wystąpienie Małgorzaty Czupajło (Dział Edukacji – Planetarium i Park Astronomiczny)

Podczas wykładu odwołamy się przede wszystkim do dziedzictwa Jana Heweliusza, XVII wiecznego gdańskiego astronoma zajmującego się min. obserwacjami Księżyca i komet. Przedstawione zostaną znajdujące się w Muzeum heweliana – mapy nieba i grafiki przedstawiające gwiazdozbiory skatalogowane i przedstawione przez gdańskiego uczonego. Celem wystąpienia jest zwrócenie uwagi jak zmieniało się nasze postrzeganie kosmosu na przestrzeni stuleci, czego odzwierciedleniem jest kartografia nieba.

Park Astronomiczny (Ronin 25, Frombork)

18.00-20.00 Obserwacje Księżyca okiem Jana Heweliusza.

Jan Heweliusz zapisał się w annałach historii nie tylko jako wybitny astronom, ale także konstruktor – twórca lunet, wynalazca polemoskopu, będącego prototypem peryskopu. Podczas wykładu dr. Macieja R. Nowackiego, konsultanta ds. instrumentarium Jana Heweliusza w Muzeum Nauki Gdańskiej, zaprezentowana zostanie 4 metrowa replika lunety gdańskiego astronoma, za pomocą której będzie możliwość obserwacji Księżyca.

Wstęp do Działu Historii Medycyny (Szpitala Św. Ducha) i Parku Astronomicznego w godzinach trwania wydarzenia jest bezpłatny.