Przybysze z Kosmosu

Na wystawie prezentujemy diagram Układu Słonecznego – kopię strony z rękopisu De revolutionibus, która odbyła podróż w Kosmos wraz z polskim astronautą Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim. Ekspozycję uzupełnia muzealna kolekcja meteorytów.

Spadkom i znaleziskom kamieni z nieba zawsze towarzyszą emocje. Meteoryty to wyjątkowi goście z kosmosu. Ich przybyciu często towarzyszą spektakularne zjawiska przypominające fajerwerki, a większe bryły pozostawiają na powierzchni Ziemi kratery.

Równie duże emocje towarzyszyły nam, gdy w kosmosie przebywała kopia strony z rękopisu De revolutionibus. Była ona jednym z polskich symboli zabranych na Międzynarodową Stację Kosmiczną przez dr. Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego. Diagram znalazł się na ISS wraz z polską flagą, rękopisem Mazurka As-dur Fryderyka Chopina, pamiątkami związanymi z Marią Skłodowską-Curie, krajką (fragmentem tkaniny ludowej w formie bransoletki), wierszami Wisławy Szymborskiej, polskimi literami, bryłką bursztynu, bryłką soli z Wieliczki, patchem (naszywką) z misji gen. Mirosława Hermaszewskiego oraz patchem i plakatem misji IGNIS.

Mikołaj Kopernik, formułując teorię heliocentryczną, zapoczątkował zmiany w postrzeganiu budowy świata. W 2025 roku minęło 557 lat od pierwszej publikacji jego dzieła O obrotach, a symbol, jakim jest diagram, trafił na orbitę okołoziemską.

IGNIS to pierwsza polska misja naukowo-technologiczna na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS). Była ona częścią misji Ax-4 – kolejnej komercyjnej, załogowej misji firmy Axiom Space. Udział Polaka w tej misji był wynikiem umowy podpisanej pomiędzy Ministerstwem Rozwoju i Technologii a Europejską Agencją Kosmiczną (ESA), dotyczącej przygotowania i przeprowadzenia polskiej misji technologicznej na ISS.

Start nastąpił 25 czerwca 2025 roku z należącego do NASA Kennedy Space Center na Florydzie. Rakieta Falcon 9 firmy SpaceX wyniosła na orbitę kapsułę załogową Dragon. Załogę misji Ax-4 stanowili: Peggy Whitson (USA) – dowódca, Sławosz Uznański (Polska/ESA) – specjalista, Shubhanshu Shukla (Indie) – pilot oraz Tibor Kapu (Węgry) – specjalista.

Podczas ponad dwutygodniowego pobytu na ISS (19 dni, z czego 17 dni pełnych) dr Sławosz Uznański-Wiśniewski realizował misję IGNIS. Przeprowadził 13 specjalistycznych eksperymentów opracowanych przez polskich naukowców, obejmujących następujące obszary: neurofizjologię i interfejsy mózg–komputer, biotechnologię (badania nad adaptacją mikroorganizmów), inżynierię materiałową (analizę stabilności nanomateriałów i polimerów w środowisku orbitalnym), fizjologię człowieka (badania wpływu mikrograwitacji na układ odpornościowy i trawienny astronautów) oraz sztuczną inteligencję i systemy autonomiczne.

Misja zakończyła się 15 lipca 2025 roku. Kapsuła SpaceX Dragon wraz z załogą wodowała na Oceanie Spokojnym u wybrzeży Kalifornii o godz. 11:31.